{"id":4700,"date":"2025-04-15T11:04:20","date_gmt":"2025-04-15T09:04:20","guid":{"rendered":"https:\/\/livolink.com\/?p=4700"},"modified":"2025-04-23T11:07:59","modified_gmt":"2025-04-23T09:07:59","slug":"odleglosc-edycyjna-w-tlumaczeniach-czym-wlasciwie-jest","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/old.livolink.com\/pl\/odleglosc-edycyjna-w-tlumaczeniach-czym-wlasciwie-jest\/","title":{"rendered":"Odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjna w t\u0142umaczeniach \u2013 czym w\u0142a\u015bciwie jest?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Podczas t\u0142umaczenia tekstu ka\u017cdy znak ma znaczenie \u2013 decyduje o rozumieniu i sensie danego s\u0142owa. Dlatego dzi\u015b do przek\u0142adania tre\u015bci wykorzystuje si\u0119 nowoczesne narz\u0119dzia, kt\u00f3re bazuj\u0105 na odleg\u0142o\u015bci edycyjnej, kt\u00f3ra pomaga zautomatyzowa\u0107 procesy t\u0142umaczeniowe. Czym ona dok\u0142adnie jest i dlaczego ma du\u017ce znaczenie dla t\u0142umaczy? Wyja\u015bniamy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjna w t\u0142umaczeniach \u2013 co to takiego?<\/h2>\n\n\n\n<p>Odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjna to matematyczna miara okre\u015blaj\u0105ca, <strong>ile operacji nale\u017cy wykona\u0107, aby przekszta\u0142ci\u0107 jeden ci\u0105g znak\u00f3w w drugi. <\/strong>W ten spos\u00f3b mo\u017cna przeanalizowa\u0107, jak bardzo dwa s\u0142owa r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie. Ka\u017cda operacja, taka jak dodanie znaku, usuni\u0119cie go lub zast\u0105pienie jednego innym, jest liczona jako jeden krok.<\/p>\n\n\n\n<p>Najprostszym rodzajem odleg\u0142o\u015bci edycyjnej jest <strong>odleg\u0142o\u015b\u0107 Hamminga<\/strong>. Jej tw\u00f3rc\u0105 by\u0142 Richard Hamming \u2013 ameryka\u0144ski matematyk. Za jej pomoc\u0105 mo\u017cna charakteryzowa\u0107 i r\u00f3\u017cnicowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie ci\u0105gi znak\u00f3w o tej samej d\u0142ugo\u015b\u0107 \u2013 np. kot i kat, lama i rama oraz mama i tama. We wszystkich tych przypadkach by z jednego s\u0142owa powsta\u0142o inne, nale\u017cy zmieni\u0107 tylko jedn\u0105 liter\u0119. Ich warto\u015b\u0107 edycyjna wed\u0142ug systemu Hamminga wynosi zatem 1.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>W nowoczesnej translatoryce wykorzystuje si\u0119 bardziej rozbudowane miary odmienno\u015bci ci\u0105g\u00f3w znak\u00f3w. Jest ni\u0105 np. odleg\u0142o\u015b\u0107 Levenshteina.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Czym jest odleg\u0142o\u015b\u0107 Levenshteina?<\/h2>\n\n\n\n<p>Odleg\u0142o\u015b\u0107 Levestheina to koncepcja opracowana w 1965 roku przez W\u0142adimira Iosifowicza Levenshteina. By\u0142 on rosyjskim matematykiem i naukowcem, kt\u00f3ry zas\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 dla lingwistyki komputerowej.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Miara stworzona przez Levestheina to powszechnie stosowany wariant odleg\u0142o\u015bci edycyjnej. <strong>Okre\u015bla ona minimaln\u0105 liczb\u0119 operacji edycyjnych potrzebnych do przekszta\u0142cenia jednego ci\u0105gu znak\u00f3w w drugi. <\/strong>Algorytm Levenshteina uwzgl\u0119dnia trzy podstawowe operacje:<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>wstawienie<\/strong> \u2013 dodanie znaku do ci\u0105gu (np. zmiana \u201ekot\u201d na \u201ekoty\u201d wymaga wstawienia jednego znaku \u2013 odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjna wynosi 1),<\/li>\n\n\n\n<li><strong>usuni\u0119cie<\/strong> \u2013 usuni\u0119cie znaku z ci\u0105gu (np. zmiana \u201edomy\u201d na \u201edom\u201d wymaga usuni\u0119cia jednego znaku \u2013 odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjna tak\u017ce wynosi 1),<\/li>\n\n\n\n<li><strong>zamian\u0119<\/strong> \u2013 zast\u0105pienie jednego znaku innym (np. zmiana \u201ebok\u201d na \u201elok\u201d wymaga zamiany jednego znaku \u2013 odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjna r\u00f3wnie\u017c wynosi 1).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Natomiast w przypadku s\u0142\u00f3w \u201eRomek\u201d i \u201eAtomek\u201d, odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjna wynosi 2 \u2013 by z pierwszego wyrazu powsta\u0142 ten drugi, nale\u017ca\u0142o wykona\u0107 dwie operacje \u2013 zamieni\u0107 liter\u0119 \u201eR\u201d na \u201eT\u201d oraz doda\u0107 znak \u201eA\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Algorytm Levenshteina przypisuje ka\u017cdemu z tych dzia\u0142a\u0144 tak\u0105 sam\u0105 wag\u0119 \u2013 jakakolwiek zmiana, usuni\u0119cie czy dodanie znaku liczy si\u0119 jako jeden krok. Wykorzystuje si\u0119 to zar\u00f3wno w analizie DNA czy podczas przetwarzania informacji, jak i w translatoryce czy korekcie tekst\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Swoist\u0105 odmian\u0105 miary zaproponowanej przez Levenshteina jest <strong>odleg\u0142o\u015b\u0107 Damerau-Levenshteina<\/strong>. Zak\u0142ada ona wstawianie, usuwanie i zmian\u0119 jednego znaku na inny oraz dodatkowo <strong>przestawienie<\/strong> (zamian\u0119 miejscami) dw\u00f3ch s\u0105siaduj\u0105cych ze sob\u0105 znak\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Zastosowanie odleg\u0142o\u015bci edycyjnej w t\u0142umaczeniach<\/h2>\n\n\n\n<p>Odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjna, cho\u0107 wywodzi si\u0119 z matematyki i informatyki, znalaz\u0142a praktyczne zastosowanie w dziedzinie lingwistyki i t\u0142umacze\u0144 tekst\u00f3w. Bazuj\u0105 na niej narz\u0119dzia sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 obecnie na <a href=\"https:\/\/old.livolink.com\/pl\/uslugi-tlumacze\/\">warsztat t\u0142umacza<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjna Levenstheina w narz\u0119dziach CAT<\/h2>\n\n\n\n<p>Dzia\u0142anie nowoczesnych narz\u0119dzi CAT nie ogranicza si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do wyszukiwania dopasowa\u0144 ci\u0105g\u00f3w znak\u00f3w na podstawie odleg\u0142o\u015bci edycyjnej. Wykorzystuj\u0105 one zaawansowane algorytmy uwzgl\u0119dniaj\u0105ce np. kontekst tekstu i specyfik\u0119 tematyki czy dziedziny, kt\u00f3rej on dotyczy.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak fundamentem narz\u0119dzi CAT nadal jest koncepcja odleg\u0142o\u015bci edycyjnej. Dla t\u0142umacza oznacza to otrzymywanie trafnych sugestii i dopasowa\u0144, co pomaga mu efektywniej i szybciej wykonywa\u0107 t\u0142umaczenia tekst\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjna w t\u0142umaczeniach \u2013 jakie ma znaczenie dla TM?<\/h3>\n\n\n\n<p>Narz\u0119dzia wykorzystuj\u0105ce odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjn\u0105 pozwalaj\u0105 na weryfikacj\u0119 zawarto\u015bci istniej\u0105cych baz <a href=\"https:\/\/old.livolink.com\/pl\/rozwiazania-jezykowe-tm-i-glosariusze\/\">TM<\/a> \u2013 pami\u0119ci t\u0142umaczeniowych. Dzi\u0119ki temu zapewniaj\u0105 one<strong> trafniejsze dopasowania s\u0142\u00f3w i termin\u00f3w pod k\u0105tem specyfiki tekstu<\/strong>. W ten spos\u00f3b ryzyko, \u017ce przet\u0142umaczona tre\u015b\u0107 b\u0119dzie niesp\u00f3jna terminologicznie, jest mniejsze. T\u0142umaczenie z wykorzystaniem TM b\u0119d\u0105cej podstaw\u0105 dzia\u0142ania system\u00f3w CAT (w tym <a href=\"https:\/\/old.livolink.com\/pl\/rozwiazania-jezykowe-livocat\/\">LivoCAT<\/a>) pozwala t\u0142umaczowi skr\u00f3ci\u0107 czas pracy potrzebny do prze\u0142o\u017cenia tekstu.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjna a jako\u015b\u0107 t\u0142umaczenie MT<\/h3>\n\n\n\n<p>MT to t\u0142umaczenie maszynowe. Zak\u0142ada ono wykorzystanie do przek\u0142adania tekst\u00f3w oprogramowania i silnik\u00f3w komputerowych. Mimo \u017ce t\u0142umaczenia MT s\u0105 szybkie (komputer b\u0142yskawicznie przek\u0142ada nawet bardzo d\u0142ug\u0105 tre\u015b\u0107), to ich jako\u015b\u0107 mo\u017ce pozostawia\u0107 wiele do \u017cyczenia. W tym kontek\u015bcie korzystanie z informacji, kt\u00f3rych dostarczaj\u0105 metryki edycyjne, ma du\u017ce znaczenie. To cenna wiedza dla t\u0142umacza pracuj\u0105cego nad tekstem przet\u0142umaczonym przez silnik komputerowy.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Jakie znaczenie ma odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjna dla t\u0142umaczy?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Om\u00f3wione wy\u017cej i stworzone dekady temu metryki do dzi\u015b u\u0142atwiaj\u0105 t\u0142umaczom prac\u0119 nad przek\u0142adem rozmaitych tre\u015bci. Sednem ich zastosowania jest por\u00f3wnanie dw\u00f3ch tekst\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Jeden z nich jest tekstem referencyjnym (wzorcowym \u2013 zrobionym \u201etradycyjnie\u201d, przez t\u0142umacza), a drugi t\u0142umaczeniem maszynowym (wykonanym przez algorytm czy silniki neuronowe). Scharakteryzowanie obu tre\u015bci pod k\u0105tem odleg\u0142o\u015bci edycyjnej pozwala oszacowa\u0107, ile wysi\u0142ku i czasu b\u0119dzie wymaga\u0107 doszlifowanie zleconego przek\u0142adu \u2013 by by\u0142 on dok\u0142adny.<\/p>\n\n\n\n<p>Metryki edycyjne daj\u0105 obraz nak\u0142adu pracy t\u0142umacza poprzez obliczenie liczby edycji (operacji) potrzebnych do przekszta\u0142cenia jednego ci\u0105gu znak\u00f3w w inny [1]. S\u0105 to:<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>zamiany znak\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n<li>usuni\u0119cia znak\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n<li>dopisanie znak\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n<li>przestawienie znak\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Takie por\u00f3wnanie dw\u00f3ch tekst\u00f3w wspiera proces t\u0142umaczeniowy na etapie post edycji wykonanych przek\u0142ad\u00f3w. Wykorzystanie odleg\u0142o\u015bci edycyjnej do oceny jako\u015bci t\u0142umacze\u0144 maszynowych MT wp\u0142ywa na produktywno\u015b\u0107 t\u0142umaczy[2], czy t\u0142umacz-korektor\u00f3w. Jej okre\u015blenie pozwala wybra\u0107 odpowiedni silnik do t\u0142umaczenia tekst\u00f3w konkretnego rodzaju oraz lepiej zarz\u0105dza\u0107 prac\u0105 nad projektami (wiedz\u0105c, ile czasu b\u0119dzie trzeba po\u015bwi\u0119ci\u0107 na ich realizacj\u0119).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjna w t\u0142umaczeniach \u2013 podsumowanie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Mimo tego, \u017ce <strong>t\u0142umaczenia maszynowe (MT) s\u0105 coraz dok\u0142adniejsze i \u201enaturalniejsze\u201d, ci\u0105gle konieczna pozostaje ich korekta, poprawki i ocena ich jako\u015bci.<\/strong> Musi zajmowa\u0107 si\u0119 tym cz\u0142owiek, kt\u00f3ry ma dzi\u015b do tego odpowiednie narz\u0119dzia.<\/p>\n\n\n\n<p>Do oceny jako\u015bci t\u0142umacze\u0144 MT s\u0142u\u017c\u0105 odleg\u0142o\u015bci edycyjne opracowane przez lingwist\u00f3w. Metryki Levenshteina, Hamminga czy Damerau-Levenshteina pozwalaj\u0105 oceni\u0107, ile operacji nale\u017cy wykona\u0107, aby jedno s\u0142owo (np. gorzej przet\u0142umaczone) sta\u0142o si\u0119 innym (np. lepiej, poprawnie przet\u0142umaczonym).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjn\u0105 podaje si\u0119 w liczbach. Dlatego jest to jasna, w pe\u0142ni obiektywna i szybko dost\u0119pna informacja dla t\u0142umacza i t\u0142umacza-korektora<\/strong>. Im odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjna jest wy\u017csza, tym przek\u0142ad jest ni\u017cszej jako\u015bci, a translatora czeka wi\u0119cej pracy. W ten spos\u00f3b biuro t\u0142umacze\u0144 czy sam t\u0142umacz mo\u017ce lepiej planowa\u0107 realizacj\u0119 zlece\u0144, a tak\u017ce wybiera\u0107 odpowiednie rozwi\u0105zania t\u0142umaczeniowe. S\u0105 nimi m.in. silniki do przek\u0142adu maszynowego. Translatorzy mog\u0105 korzysta\u0107 z tych z nich, kt\u00f3rych zastosowanie daje najlepsze efekty podczas t\u0142umaczenia konkretnych tekst\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Dlaczego odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjna ma znaczenie dla t\u0142umaczy?<\/h2>\n\n\n\n<p>Odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjna ma du\u017ce znaczenie dla t\u0142umacza, kt\u00f3ry chce usprawni\u0107 swoj\u0105 prac\u0119. Miar\u0119 odmienno\u015bci ci\u0105g\u00f3w znak\u00f3w wykorzystuje si\u0119 w nowoczesnych narz\u0119dziach pomagaj\u0105cych t\u0142umaczy\u0107 teksty. Odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjna pozwala na <strong>automatyzacj\u0119<\/strong>, a co za tym idzie na <strong>przyspieszenie proces\u00f3w t\u0142umaczeniowych<\/strong>. Bazuj\u0105 na niej r\u00f3wnie\u017c narz\u0119dzia, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 t\u0142umaczom i kierownikom zespo\u0142\u00f3w t\u0142umaczy dowiedzie\u0107 si\u0119, jak wiele pracy i wysi\u0142ku b\u0119dzie kosztowa\u0107 przek\u0142ad tekstu i realizacja du\u017cego projektu.<\/p>\n\n\n\n<p>Rozw\u00f3j technologii opartych na odleg\u0142o\u015bci edycyjnej nie powoduje jednak, \u017ce specjali\u015bci s\u0105 zast\u0119powani przez maszyny. Algorytmy wykonuj\u0105 \u017cmudne obliczenia i wyszukiwania, natomiast cz\u0142owiek wnosi do tekst\u00f3w swoj\u0105 kreatywno\u015b\u0107, wra\u017cliwo\u015b\u0107 kulturow\u0105 i g\u0142\u0119bokie zrozumienie kontekstu. Dlatego t\u0142umacz przysz\u0142o\u015bci to specjalista, kt\u00f3ry nie tylko zna j\u0119zyki, lecz tak\u017ce potrafi efektywnie wykorzystywa\u0107 zaawansowane <a href=\"https:\/\/old.livolink.com\/pl\/pakiety\/\">rozwi\u0105zania j\u0119zykowe<\/a> wykorzystuj\u0105ce do dzia\u0142ania m.in. odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjn\u0105 Levenstheina.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Jak odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjna wspiera nowoczesne t\u0142umaczenia?<\/h2>\n\n\n\n<p>Odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjna, cho\u0107 wywodzi si\u0119 z koncepcji matematycznych, sta\u0142a si\u0119 baz\u0105 nowoczesnych system\u00f3w t\u0142umaczeniowych. Jest to miara podobie\u0144stwa mi\u0119dzy ci\u0105gami znak\u00f3w stanowi\u0105ca podstaw\u0119 funkcji narz\u0119dzia CAT. Oprogramowania bazuj\u0105ce na odleg\u0142o\u015bci edycyjnej s\u0105 wsparciem dla korektor\u00f3w i pomaga oceni\u0107 jako\u015b\u0107 tekstu przet\u0142umaczonego i wygenerowanego przez MT. Miara odmienno\u015bci ci\u0105g\u00f3w znak\u00f3w pozwala t\u0142umaczom skupi\u0107 si\u0119 na tym, co dla nich najwa\u017cniejsze (tak samo jak inne oprogramowania wspieraj\u0105ce prac\u0119 biura t\u0142umacze\u0144 \u2013 systemy <a href=\"https:\/\/old.livolink.com\/pl\/system-crm\/\">CRM <\/a>i <a href=\"https:\/\/old.livolink.com\/pl\/system-tms\/\">TMS<\/a>), czyli na dostarczeniu wysokiej jako\u015bci przek\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Podczas t\u0142umaczenia tekstu ka\u017cdy znak ma znaczenie \u2013 decyduje o rozumieniu i sensie danego s\u0142owa. Dlatego dzi\u015b do przek\u0142adania tre\u015bci wykorzystuje si\u0119 nowoczesne narz\u0119dzia, kt\u00f3re bazuj\u0105 na odleg\u0142o\u015bci edycyjnej, kt\u00f3ra pomaga zautomatyzowa\u0107 procesy t\u0142umaczeniowe. Czym ona dok\u0142adnie jest i dlaczego ma du\u017ce znaczenie dla t\u0142umaczy? Wyja\u015bniamy. Odleg\u0142o\u015b\u0107 edycyjna w t\u0142umaczeniach \u2013 co to takiego? Odleg\u0142o\u015b\u0107 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/old.livolink.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4700"}],"collection":[{"href":"https:\/\/old.livolink.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/old.livolink.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/old.livolink.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/old.livolink.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4700"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/old.livolink.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4700\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4703,"href":"https:\/\/old.livolink.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4700\/revisions\/4703"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/old.livolink.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4700"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/old.livolink.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4700"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/old.livolink.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4700"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}